Budushchee kazalos tumannym vylechivshayasya ot koronavirusa zhitelnitsa Uralska rasskazal podrobnosti BaigeNews.kz 1
- ЖАҢАЛЫҚТАР272 просмотров

Вакцина індеттен құтқара ма, халық неден қорқады?

Қазақстандықтарды вакцинациялау үшін Қарағандыда шығарыла бастайтын ресейлік «Спутник V» вакцинасы туралы ресейлік «Медуза» басылымы талдау жариялады. Ресейде 5 желтоқсанда Ковид-19-ға қарсы вакцинация басталды. Бір мезгілде алғашқы вакциналар Ұлыбритания мен АҚШ-та тіркелді. Бұл туралы Жас Алаш хабарлайды.

Ресейлік және шетелдік вакциналардың зерттелу жолы бірдей, бірақ олардың барлығы әртүрлі нүктелерде. «Спутник V» зерттеуі тамыз айының соңында басталды, ал Pfizer/BioNTech вакцинасын зерттеу шілде айында басталды. Қауіпсіздік туралы қорытынды жасау үшін жалпы ойлар емес, нақты мәліметтер қажет. Пікірлерге жүгінсек, «Спутник V»: әдеттегі адамдар жасайтын әлемде көп аденовирустық вакцинаның бірі.

Pfizer/BioNTech 19067 вакцинасына тіркелу кезінде 43,448 еріктілердің ішінен екінші инъекциядан кейін екі айдан астам уақыт бойы бақыланды. Модернаның жағдайында 18705 адам. Ресейлік зерттеуде дәл 14 желтоқсан тек 22714 ерікті адам 21 күн бұрын алғашқы инъекциясын алды. Ресейлік зерттеуде қанша ерікті екінші инъекциядан кейін 2 ай уақыт өткенін білмейміз, алайда бұл көрсеткіш американдық вакциналармен салыстырғанда бірнеше есе аз екені анық. Sputnik V-ге қарағанда, вакциналардың көпшілігінің сынақ нәтижелері туралы аз білеміз. Осыған орай Гамалея орталығының вакцинасы қазірдің өзінде толық зерттелген және қауіпсіз болып көрінеді. Мысалы, Johnson&Johnson зерттеу нәтижелері қаңтарда, Новавакс 2021 жылдың бірінші тоқсанында жарияланбақ. Қытайлық CanSino вакцинасы қазірдің өзінде Ресейде сынақтан өтіп жатыр, бірақ нәтижелері туралы ештеңе белгісіз.

Көпшіліктің көкейінде, тым асығыс жасалған вакцинаны әзірлеу кезінде қандайда да бір қателік кетуі мүмкін деген күдік бар. «Спутник V»-ді әзірлеушілер сол американдық компаниялардағыдай ашық жұмыс жасамайды: оның негізінде вакцинаны тіркеу туралы сараптамалық қорытынды жарияланбаған және қазір жүргізіліп жатқан клиникалық сынақтың хаттамасы да қол жетімді емес. Алайда, әзірлеушілер беделді ғылыми журналда зерттеудің I/II кезеңінің нәтижелерімен мақала жариялады және бұл нәтижелерді бұрмалаушылық туралы айыптаулар болды, бірақ негізсіз болып шықты. Дегенмен, кейбір ғалымдарда бұл мақалаға қатысты сұрақтар әлі де бар. Жалпы, зерттеудің толығымен бұрмалану қаупін объективті тұрғыдан бағалау, яғни есептеу мүмкін емес. Сондықтан шешім қабылдау кезінде тәуекелдерді салыстыру кезінде оны қалай ескеру керек екендігі түсініксіз.

Шындығында, Sputnik V сияқты аденовирустық векторлық вакциналар да, тіпті Moderna және Pfizer/BioNTech mRNA вакциналары да түбегейлі жаңа және зерттелмеген нәрсе емес. Pfizer/BioNTech вакцина ретінде алғаш рет қолданылғанымен, генетикалық терапия зерттеулерінде жүздеген адамдарда сыналған. Ал алғашқылары негізінен 1970-жылдардан бастап қолданыла бастаған. Әдетте дәрі-дәрмектер мен вакциналардың ұзақ уақыт әзірленуі қазіргіден гөрі мұқият тексерілгендіктен емес, бірінші кезекте фармацевтикалық компаниялар ақшаға тәуекел еткілері және жаңа вакциналармен параллель әрекет жасағылары келмегендіктен.

Теорияға сәйкес, вакцинацияға байланысты инфекцияның антиденеге тәуелді күшеюі (ADE) пайда болуы мүмкін, яғни вакцинадан кейін ауру одан да ауыр болуы мүмкін. Дегенмен қазір тексеріліп жатқан вакциналардың ешқайсысында да әлі мұндай бірде-бір факт тіркелген жоқ. Жаппай вакцинация ондай жағдайлардың болу мүмкіндігін бірнеше есе көбейтетінін ескере отырып, өндірушілер мұндай фактілерді неге жасырғысы келетіні түсініксіз. Антивакцинаторлар әсерді біледі, сонымен қатар, барлық иммунологтар тарапынан, мысалы, Pfizer/BioNTech хаттамасында, егер ADE күдігі болса, зерттеуді тоқтату критерийлері тікелей тағайындалған. Мұндай ештеңе әлі тіркелген жоқ. «Спутник V» протоколында да осыған назар аударылады.

Сонымен, вакцина алған дұрыс па? Бұл ретте ғалымдар арасында  «әр адамның тәуекел деңгейі әртүрлі. Біріншіден, коронавирустың әртүрлі жастағы адамдарға әсері әртүрлі, екіншіден, көп нәрсе өмір салты мен оқшаулауды сақтау қабілетіне байланысты. Сіз қаншалықты жас болсаңыз және басқа адамдармен аз байланыста болсаңыз, жедел вакцинаның пайдасы аз – немесе керісінше» дегендер де болды. Мұндай пікірлерден кейін әрине елдің әрі-сәрі күйде қалары анық. Ендеше, вакцинаға қатысты байламды әлі де толық зерттеп, халыққа түсіндіру жұмыстарын сауатты жүргізген абзал тәрізді…